“సార్వభౌమాధికారం అంటే కేవలం 'ఇది మాది' అని చెప్పడం కాదు; 'మేము దీనిని ఎంత బాగా చూసుకుంటున్నాము, మరియు దీని భవిష్యత్తులో ఎవరికి భాగస్వామ్యం ఉంది?' అని బాధ్యతగా నిరూపించుకోవడం.”
మిత్రదేశాల మధ్య విభేదాలు
రెండు దేశాల మధ్య స్నేహం ఉన్నంత మాత్రాన, వారి ప్రయోజనాలు ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
కెనడా మరియు అమెరికాలు రక్షణ, వ్యాపారం, భద్రతా రంగాల్లో కలిసి పనిచేస్తున్నప్పటికీ, ఒక సముద్ర మార్గం (waterway) నియంత్రణ విషయంలో విభేదిస్తున్నాయి. 'నార్త్వెస్ట్ పాసేజ్' (Northwest Passage) అనే ఈ మార్గం, ఎంతటి ఆప్తమిత్రుల మధ్యనైనా సంబంధాల హద్దులు ఎలా ఉంటాయో చూపిస్తుంది.
ఇది ఒక కష్టమైన ప్రశ్నను కూడా లేవనెత్తుతుంది: ఒక శక్తివంతమైన మిత్రదేశం నుంచే సవాలు వచ్చినప్పుడు, ఒక దేశం తన అధికారిక హక్కులను ఎలా కాపాడుకోవాలి?
సముద్ర మార్గం వివాదం
నార్త్వెస్ట్ పాసేజ్ అనేది కెనడా ఆర్కిటిక్ దీవుల గుండా వెళ్లే సముద్ర మార్గాల వ్యవస్థ. కెనడా ఈ నీటి ప్రాంతాన్ని తమ "అంతర్గత జలాలు" (Internal waters) అని, వాటిపై పూర్తి నియంత్రణ తమదేనని చెబుతుంది. కానీ అమెరికా మాత్రం దీనిని ఓడలు ఉచితంగా ప్రయాణించే "అంతర్జాతీయ సముద్ర మార్గం" (International strait) అని పరిగణిస్తుంది.
ఈ వివాదం చట్టపరమైన హక్కుల గురించే తప్ప, కెనడా భూభాగాన్ని ఆక్రమించుకోవాలని అమెరికా చూడటం లేదు.
అందుకే అమెరికా కెనడాని అనుమతి అడగడం అనేది సాధారణ విషయం కాదు. అనుమతి అడిగితే కెనడా అధికారాన్ని ఒప్పుకున్నట్లు అవుతుంది. అడగకపోతే, ప్రయాణించే హక్కు తమకు ముందే ఉందనే వాదన బలపడుతుంది.
ముఖ్యమైన సంఘటనలు
1. 1969 నాటి SS మ్యాన్హాటన్ సంఘటన: 1969లో 'SS మ్యాన్హాటన్' అనే అమెరికా చమురు ట్యాంకర్, అలాస్కా నూనె రవాణాకు ఈ మార్గం ఉపయోగపడుతుందో లేదో పరీక్షించింది. కెనడా నుంచి ఎలాంటి అధికారిక అనుమతి తీసుకోకుండానే ప్రయాణించింది. అయినప్పటికీ కెనడా అధికారులు మంచును పగలగొట్టే ఐస్బ్రేకర్ (Icebreaker) ఓడలతో సహాయం అందించారు.
ఇది వ్యాపార ప్రయాణమే అయినా, రాజకీయ ప్రాముఖ్యత పొందింది. కెనడా సహాయం చేసినంత మాత్రాన అమెరికా వాదనను ఒప్పుకున్నట్లు కాదు, అలాగే కెనడా సహాయం తీసుకున్నంత మాత్రాన అమెరికా అనుమతి తీసుకోవడం తప్పనిసరి అని ఒప్పుకున్నట్లు కాదు. ఇక్కడ సహకారం, విభేదం రెండూ ఒకేసారి కనిపించాయి.
2. 1985 నాటి 'పోలార్ సీ' సంఘటన: 1985లో అమెరికా కోస్ట్ గార్డ్ ఐస్బ్రేకర్ 'పోలార్ సీ' (Polar Sea) ఈ మార్గంలో ప్రయాణించినప్పుడు ఈ వివాదం మళ్లీ మొదలైంది. అమెరికా ప్రభుత్వం ఈ ప్రయాణం గురించి కెనడాకు సమాచారం ఇచ్చింది కానీ కెనడా సార్వభౌమాధికారాన్ని గుర్తించేలా అనుమతి మాత్రం కోరలేదు.
కెనడా ప్రయాణానికి అంగీకారం తెలిపింది, కానీ అమెరికా మాత్రం చట్టపరంగా అనుమతి అవసరం లేదనే వాదనకే కట్టుబడింది. అసలు వివాదం - ఎవరి నిబంధనలు వర్తిస్తాయి? ఈ ప్రయాణం భవిష్యత్తుకు ఎలాంటి ఉదాహరణగా మారుతుంది? అనేదే.
అధికారం మరియు దౌత్యం
ఇక్కడే అమెరికా "తన బలాన్ని చూపించడం" అనే మాట వినిపిస్తుంది. బలం లేదా అధికారం అనేది కేవలం యుద్ధాలు, బెదిరింపుల రూపంలోనే ఉండదు. పక్కనున్న దేశంతో మంచి సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, ఆ దేశపు హక్కులను సవాలు చేసే విధానాన్ని కొనసాగించడంలో కూడా ఒక పెద్ద దేశపు బలం కనిపిస్తుంది.
అయితే అమెరికా ఆలోచన కేవలం కెనడాపై ఒత్తిడి తేవడం మాత్రమే కాదు. ఒక ముఖ్యమైన సముద్ర మార్గంలో ఆంక్షలకు ఒప్పుకుంటే, ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో తమ నౌకాయాన హక్కుల వాదన బలహీనపడుతుందని అమెరికా భావించింది. కెనడా దేనినైతే తన ప్రాంతంలో సవాలుగా భావించిందో, అమెరికా దానిని ప్రపంచ సూత్రంగా చూసింది.
1988 ఆర్కిటిక్ సహకార ఒప్పందం
దౌత్య చర్చల ద్వారా చివరికి ఒక ఆచరణాత్మక పరిష్కారం లభించింది. 1988 నాటి 'ఆర్కిటిక్ సహకార ఒప్పందం' ప్రకారం, కెనడా తమ అంతర్గత జలాలుగా భావించే ప్రాంతాల్లో అమెరికా ఐస్బ్రేకర్ల ప్రయాణం కెనడా అంగీకారంతోనే జరుగుతుందని అమెరికా మాట ఇచ్చింది. అదే సమయంలో ఇరు దేశాలు తమ తమ చట్టపరమైన వాదనలను అలాగే ఉంచుకున్నాయి.
ఈ ఒప్పందం వివాదాన్ని పూర్తిగా పరిష్కరించలేదు, కానీ విభేదాలు ఉన్నప్పటికీ కలసి పనిచేయడం ఎలాగో చూపించింది.
కెనడాకు నేర్పిన పాఠం
కెనడాకు సార్వభౌమాధికారం (Sovereignty) అంటే కేవలం చట్టపరమైన వాదన మాత్రమే కాదు.
కెనడాకు దక్కిన పాఠం నిస్సహాయత కాదు, శత్రుత్వమూ కాదు; స్థిరమైన సన్నాహాలు మరియు ఆత్మవిశ్వాసంతో కూడిన దౌత్యం మాత్రమే.
సార్వభౌమాధికారం అంటే కేవలం "ఇది మాది" అని చెప్పడం కాదు; "మేము దీనిని ఎంత బాగా చూసుకుంటున్నాము, మరియు దీని భవిష్యత్తులో ఎవరికి భాగస్వామ్యం ఉంది?" అని బాధ్యతగా నిరూపించుకోవడం.
ఆధారాలు & ధృవీకరించిన మూలాలు
- 1988 Canada–United States Arctic Cooperation Agreement (Global Affairs Canada / Treaty Series)Verify
